Eğir
(Acorus
calamus), azakeğeri, ve
hazambel olarak da bilinen bu su
bitkisi, genellikle göllerin, su birikintilerinin ve durgun
suların kıyılarında yetişir. Kıyı çamurunda yatay olarak
gelişen kökten çıkan kılıç biçimindeki yapraklar 1 m' ye kadar
yükselir. Yassı bir yapıya sahip olan sapın ortasında, konik
biçiminde yeşilden kahverengi- sarıya kadar değişebilen bir
koçan vardır. Çok yıllık, otsu bir bitkidir. Yaprakları şerit
biçiminde, kenarları kıvırcıklı, kokulu ve boyuna çizgilidir.
Çiçekler 5-9 cm uzunlukta bir başak durumunda toplanmışlardır.
1550 yıllarında Türkiye'den Avrupa'ya tıbbi bitki olarak
götürülmüş ve bu şekilde Avrupa'ya yayılmıştır. Anadolu'da
Sapanca, Yeniçağa ve Beyşehir göllerinin kenarlarında
yetişmektedir. Başparmak kalınlığında ve 1 metre kadar uzun
olabilen kökü, tazeyken kokulu bir acılığa sahiptir.
Kurutulduğunda bu etkinlikleri azalır. İlkbahar başlangıcında
veya sonbahar sonunda toplanır. Dış kabuğu soyulduktan sonra
veya soyulmadan güneşte kurutulur. %1,5-3,5 arasında uçucu yağ
taşır. Bu yağda asamil alkol,
ögenol ve
asaron bulunmaktadır. (Referans2: Prof. Dr. Turhan
Baytop)
Eğir
kökü güçlendirici etkileri nedeniyle, yalnızca
sindirim sistemi genel güçsüzlüğünde, mide ve bağırsak
gazlarında ve koliklerinde kullanılmakla kalmayıp, beze
ve gut hastalıklarında da büyük bir başarıyla yardım eder.
Tembel midelerin ve bağırsakların ısıtılmalarında ve
salgılardan arındırılmalarında bitki çok başarılıdır.
Metabolizma ve bağırsak tembelliklerinde olduğu kadar,
kansızlık solgunluklarında ve ödemlerde de önerilir.
Kilolarını iyi beslenmemekten ötürü yitirmemiş olan çok zayıf
kişiler, eğir kökü çayı
içmeli ve arada sırada, eğir kökü
katkılı banyolar
alabilirler. Bitki, iştahsızlığı giderir, böbrek
rahatsızlıklarında yardım eder ve tüm bedenin
temizlenmesini sağlar. Hatta son zamanlarda çocuklarda sıkça
görülmeye başlanan, tahıl alerjilerinde bile,
eğir çayı yardım
eder. Kurutulmuş kök yavaş yavaş
çiğnendiğinde, kişiyi sigara alışkanlığından
kurtarabilir. Taze eğir kökünün
özsuyu kapalı gözkapaklarına
sürüldüğünde, zayıf gözler güçlenir. Gözkapakları birkaç
dakika kapalı tutulduktan sonra, soğuk suyla yıkanmalıdır.Donuk
kabarcıklarında ve her tür donuklarda,
sıcak eğir kökü banyoları
yardımcı olabilir (Referans1: M.Treben). Kökler akşamdan
soğuk suya koyulup, ertesi gün kaynama derecesine kadar ısıtılır
ve demlenmesi için 5 dakika beklenir. Biraz soğuması
beklendikten sonra, çok soğuk olmayan bu suyun içinde organlar
20 dakika banyo edilir. Bu su, yeniden ısıtılarak, 3-4 kere daha
kullanılabilir. Soğuk ellerde ve ayaklarda da bu
banyolar yardımcı
olur. Ama bu gibi durumlarda, banyo suyu mümkün olduğu kadar
sıcak olmalıdır.
Kullanım Biçimleri:
Çay hazırlamak: Yarım tatlı
kaşığı ince kıyılmış veye öğütülmüş kök, orta boy bir su bardağı
dolusu soğuk suya akşamdan eklenir, gece boyunca demlenmeye
bırakılır, sabahleyin ılıklaştırılır ve süzülür. Çay içilirken
ılık olmalıdır.
Oturma banyosu (Tam Banyo):
200 gr kadar ince kıyılmış eğir kökü,
akşamdan 5 litre soğuk suya eklenir, sabahleyin kaynama
derecesine kadar ısıtılır ve demlenmesi için kısaca beklendikten
sonra süzülür ve banyo suyuna eklenir.
|
